Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Mikrobioloji Referans Laboratuvarları ve Biyolojik Ürünler Dairesi Başkanlığı tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında her yıl yaklaşık 10 bin doz akrep panzehri üretiliyor.
Laboratuvar sorumlusu Veteriner Hekim Mehmet Ali Kanat, üretim sürecinde özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinden temin edilen akrep türlerinden yararlanıldığını belirtti.
Kontrollü ortamlarda bakımı yapılan akreplerden belirli dönemlerde zehir sağımı gerçekleştirildiğini aktaran Kanat, elde edilen venomun ( panzehir) doğrudan kullanıma alınmadığını söyledi.
Akrep zehrinin içerisinde farklı kalıntılar bulunduğunu ifade eden Kanat, bu maddelerin ayrıştırılması gerektiğine dikkat çekerek, “Venomun etkisini ve dayanıklılığını koruyabilmesi için kapsamlı bir saflaştırma işleminden geçirilmesi gerekiyor” bilgisini verdi.
PANZEHİR ÜRETİMİNDE 10 AT GÖREV ALIYOR
Saflaştırılan akrep zehri, protein ve enzim analizleri başta olmak üzere çeşitli kalite kontrol aşamalarından geçiriliyor. Ardından özel olarak yetiştirilen atlardan yararlanılarak panzehir üretim süreci başlatılıyor.
Kanat, laboratuvarda panzehir üretiminde kullanılan 10 at bulunduğunu belirterek, bu hayvanlara düşük miktarlarda venom uygulandığını ve bağışıklık sistemlerinin antikor üretmesinin sağlandığını anlattı.
Atların kanındaki antikor seviyelerinin düzenli olarak takip edildiğini belirten Kanat, yeterli seviyeye ulaşıldığında plazma alındığını söyledi. Daha sonra bu plazma ayrıştırılarak yalnızca akrep zehrine karşı etkili antikorların bulunduğu son ürün elde ediliyor.
Tüm kalite kontrollerinin tamamlanmasının ardından hazırlanan panzehirler sağlık müdürlüklerine gönderiliyor ve Türkiye genelindeki sağlık kuruluşlarında kullanılmak üzere dağıtılıyor.
TÜRKİYE’NİN ÜRETTİĞİ PANZEHİR FARKLI BÖLGELERE DE ETKİLİ
Türkiye’de kullanılan panzehirin üretiminde özellikle Güneydoğu Anadolu’da görülen “Androctonus crassicauda” türü akreplerden elde edilen zehrin kullanıldığı belirtildi.
Bu türün zehrinin zengin protein yapısına sahip olması nedeniyle geliştirilen antivenomun, yalnızca Türkiye’deki vakalarda değil, Kuzey Afrika ve Orta Doğu’daki bazı akrep türlerinin neden olduğu sokmalara karşı da etkili olabildiği ifade edildi.
YILLIK İHTİYAÇ YAKLAŞIK 10 BİN DOZ
Akrep sokmalarının özellikle yaz aylarında Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Adana çevresinde arttığı bildiriliyor. Kırsal alanlarda yaşayan, çadırda kalan veya açık alanda uyuyan kişilerin daha fazla risk altında olduğu belirtiliyor.
Mehmet Ali Kanat, Türkiye’nin yıllık akrep panzehri ihtiyacının yaklaşık 10 bin doz olduğunu ve bu ihtiyacın karşılandığını ifade etti. Gerektiğinde üretim kapasitesinin artırılabileceğini de belirtti.
Bir antivenomun hazırlanmasının yaklaşık bir yıllık titiz bir çalışma gerektirdiğini vurgulayan Kanat, mevcut panzehirlerin sağlık merkezlerinde yeterli miktarda bulunduğunu söyledi.
YAZ AYLARINDA AKREP SOKMALARINA KARŞI UYARI
Uzmanlar özellikle yaz döneminde dışarıda uyuyanların ve kırsal bölgelerde kalanların daha dikkatli olması gerektiğini belirtiyor.
Akreplerin kıyafet, ayakkabı ve çizme içerisine girebildiğine dikkat çeken Kanat, bu tür temasların daha fazla zehir alınmasına neden olabileceğini ifade etti.
Vatandaşlara kıyafetlerini açıkta bırakmama, giymeden önce kontrol etme ve ayakkabılarını kullanmadan önce mutlaka inceleme tavsiyesinde bulunuldu.
